Handel towarami strategicznymi w Polsce (broń, produkty podwójnego zastosowania i technologie wojskowe)

Ostatnia aktualizacja: 04.07.2025

Czym są towary o znaczeniu strategicznym?

Towary o znaczeniu strategicznym to towary szczególnym znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Wśród nich wyróżnione są:

• uzbrojenie – broń, amunicja, materiały wybuchowe, wyroby, ich części i technologia, które zostały określone w rozporządzeniu w sprawie wykazu uzbrojenia, na obrót którym jest wymagane zezwolenie
• produkty podwójnego zastosowania – produkty, włącznie z oprogramowaniem i technologią, które mogą być stosowane zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych, oraz obejmują wszystkie towary, które mogą być użyte zarówno w zastosowaniach niewybuchowych, jak i w jakikolwiek sposób do wspomagania wytwarzania broni jądrowej lub innych urządzeń do wybuchu jądrowego.
• towary, technologie, oprogramowanie określone w załączniku nr 1 do unijnego rozporządzenia nr 428/2009 ustanawiającego wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania.

Obrót towarami o znaczeniu strategicznym to wszelkie działania związane z przemieszczaniem, udostępnianiem lub świadczeniem usług dotyczących tych towarów, które mogą mieć wpływ na znaczenie strategiczne dla bezpieczeństwa wewnętrznego oraz na międzynarodowy pokój i stabilność.

Do obrotu towarami o znaczeniu strategicznym zalicza się:

• wywóz,
• transfer wewnątrzunijny,
• usługę pośrednictwa,
• pomoc techniczną,
• przywóz,
• tranzyt.

Obrót w tym rozumieniu podlega ścisłym regulacjom prawnym i kontrolom, mającym na celu zapobieganie nieuprawnionemu wykorzystaniu towarów o znaczeniu strategicznym.

---

Import towarów strategicznych w Polsce – przepisy i procedury

Przywóz oznacza wprowadzenie na obszar Rzeczpospolitej Polskiej towarów o znaczeniu strategicznym, pochodzących z państw spoza Unii Europejskiej, czyli z tzw. krajów trzecich. W takich przypadkach podmiot posiadający siedzibę na terytorium RP ma obowiązek działać zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Kiedy potrzebne jest zezwolenie na import produktów podwójnego zastosowania?

Obowiązek posiadania zezwolenia dotyczy przywozu uzbrojenia. Nie wymaga się natomiast zezwolenia na przywóz produktów podwójnego zastosowania z krajów trzecich do Polski.

Uwaga! Jeśli planujesz przywóz produktów podwójnego zastosowania wykorzystywanych w telekomunikacji lub do ochrony informacji, zamiar ten należy zgłosić Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Zgłoszenie to powinno nastąpić co najmniej 14 dni przed planowanym przywozem i dotyczy towarów wymienionych w części 1 „Telekomunikacja” poz. 5A001a lub 5A001b4 oraz w części 2 „Ochrona informacji” kategorii 5 załącznika nr I do unijnego rozporządzenia nr 428/2009.

Zezwolenie na przywóz uzbrojenia przyznawane jest w formie indywidualnej decyzji administracyjnej (tzw. wydanie zezwolenia indywidualnego) wydawanej na rzecz jednego podmiotu, importującego od określonego sprzedawcy dokładnie określone towary, ich ilości i wartości jednoznacznie określonych towarów.

Kto może ubiegać się o zezwolenie na import towarów o znaczeniu strategicznym?

Wniosek o zezwolenie na import towarów o znaczeniu strategicznym) może złożyć:

• osoba fizyczna,
• osoba prawna,
• jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, jeżeli posiada zdolność prawną.

Wnioskodawca musi mieć miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Krajowe zezwolenie generalne na import uzbrojenia

Minister Rozwoju i Technologii w formie rozporządzenia, może wydać również krajowe zezwolenie generalne na import. Określane są w nim państwa, podmioty oraz towary o znaczeniu strategicznym, które takie zezwolenie obejmuje. Co istotne, na działalność objętą zezwoleniem generalnym nie jest wymagane uzyskiwanie zezwolenia indywidualnego.

Procedura uzyskiwania zezwolenia indywidualnego na przywóz uzbrojenia

Zezwolenie indywidualne uzyskuje się na podstawie decyzji administracyjnej wydawanej po złożeniu kompletnego wniosku wraz z załącznikami, w której określany jest termin jego ważności – nie dłuższy niż rok. W formularzu należy podać m.in.:

• dane wnioskodawcy: nazwę, adres siedziby lub zamieszkania na terytorium Polski,
• numer identyfikacji podatkowej (NIP),
• charakter i zakres działalności gospodarczej, jeśli wnioskodawca jest przedsiębiorcą,
• dane partnerów handlowych (nazwa, adres siedziby/zamieszkania, rola w obrocie),
• szczegóły dotyczące towarów o znaczeniu strategicznym (rodzaj, ilość, wartość),
• oświadczenie, że wnioskodawca podejmie niezbędne działania zapewniające dostarczenie towarów o znaczeniu strategicznym do końcowego użytkownika,
• dane producenta i końcowych użytkowników,
• opis sposobu wykorzystania towarów przez samego końcowego użytkownika.

Do wniosku należy dołączyć m.in.:

• oświadczenie o posiadaniu odpowiednich koncesji lub zezwoleń,
• projekt lub kopię umowy dotyczącej obrotu, list intencyjny albo zapytanie ofertowe,
• certyfikat importowy lub oświadczenie końcowego użytkownika,
• certyfikat zgodności, stwierdzający zgodność funkcjonowania wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem z wymaganiami ustawowymi,
• zgodę właściwego organu zagranicznego na dysponowanie towarem, jeśli jest wymagana.

Uwaga! W przypadku dokumentów sporządzonych w języku obcym, należy dołączyć ich tłumaczenie przysięgłe na język polski.

Minister właściwy do spraw gospodarki ma prawo żądać dodatkowych informacji, które umożliwią weryfikację podanych danych.

Po złożeniu wniosku, Minister Rozwoju i Technologii dokonuje oceny formalnej i merytorycznej, uwzględniając stanowisko w sprawie braku lub istnienia przeciwwskazań do udzielenia zezwolenia wyrażone m.in. przez:

• Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,
• Ministra Spraw Zagranicznych,
• Ministra Finansów,
• Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu.

Każdy z organów ma 14 dni na wyrażenie opinii. Jeśli inny kraj UE wcześniej odmówił wydania takiego zezwolenia, Polska jest zobowiązana skonsultować się z tym państwem przed podjęciem decyzji.

Odmowa wydania zezwolenia na import towarów o znaczeniu strategicznym

Minister może odmówić wydania zezwolenia, m.in. jeśli istnieje ryzyko, że importowane uzbrojenie:

• będzie użyte do represji wojennych lub naruszenia prawa humanitarnego,
• doprowadzi do wywołania lub przedłużenia konfliktu zbrojnego albo zaostrzenia istniejących napięć,
• zostanie użyte przeciwko innemu państwu w konflikcie zbrojnym lub w przypadku roszczeń terytorialnych,
• byłoby sprzeczne z międzynarodowymi zobowiązaniami Rzeczypospolitej Polskiej.

Cofnięcie zezwolenia na import towarów o znaczeniu strategicznym

Minister może cofnąć lub zmienić zezwolenie, jeśli:

• obrót odbywa się niezgodnie z warunkami zezwolenia,
• podmiot stracił prawo do legalnego obrotu,
• wymaga tego bezpieczeństwo i obronność kraju,
• jest to konieczne z uwagi na zobowiązania międzynarodowe Polski.

System kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem w Polsce

Przedsiębiorcy ubiegający się o zezwolenie lub korzystający z krajowego zezwolenia generalnego są zobowiązani do wdrożenia i stosowania systemu kontroli oraz zarządzania obrotem uzbrojeniem. System ten powinien określać zadania poszczególnych organów przedsiębiorstwa i pracowników, zasady archiwizacji danych, kontroli wewnętrznej, realizacji zamówień oraz szkolenia

Ważne! Usługa wydania zezwolenia jest bezpłatna, a termin rozpatrzenia wynosi do 30 dni, z możliwością przedłużenia do 60 dni.

Od decyzji ministra właściwego do spraw gospodarki nie przysługuje odwołanie. Istnieje jednak możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

---

Certyfikat Importowy dla towarów o znaczeniu strategicznym

Certyfikat Importowy dla towarów o znaczeniu strategicznym to dokument wydawany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii, który potwierdza zgodność importu sprzętu wojskowego lub podwójnego zastosowania z przepisami prawa krajowego oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/821.

Certyfikat Importowy może również zostać wydany na wniosek podmiotu, jeżeli wymagają tego właściwe organy kraju eksportera, jako zaświadczenie o wiarygodności importera i objęciu transakcji nadzorem przez polski organ kontroli obrotu.

Certyfikat jest wymagany w przypadku, gdy zagraniczny dostawca oczekuje potwierdzenia, że końcowy użytkownik w Polsce będzie wykorzystywać sprzęt zgodnie z przeznaczeniem i że transakcja nie narusza międzynarodowych standardów kontroli eksportu.

W praktyce dokument ten bywa niezbędny do uzyskania licencji eksportowej w kraju dostawcy – np. zgodnie z amerykańskimi przepisami ITAR lub koreańskim reżimem eksportowym.

Kiedy wymagany jest certyfikat Importowy dla towarów o znaczeniu strategicznym?

Certyfikat importowy stosuje się przede wszystkim w przypadku:

• importu sprzętu wojskowego objętego przepisami o obrocie strategicznym,
• komponentów i technologii o podwójnym zastosowaniu (dual use),
• towarów formalnie cywilnych, ale potencjalnie wykorzystywanych militarnie (np. materiały wybuchowe klasy MWC).

Brak certyfikatu może skutkować odmową realizacji dostawy przez zagranicznego producenta, a także wstrzymaniem odprawy celnej lub nałożeniem sankcji administracyjnych.

Dokumenty niezbędne do uzyskania certyfikatu importowego

Wniosek o wydanie certyfikatu składa się do Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Należy do niego dołączyć:

• dane rejestrowe firmy (KRS/CEIDG, NIP, REGON),
• opis działalności i zakres planowanej transakcji,
• klasyfikację towaru według kodów kontroli strategicznej,
• informacje o odbiorcy końcowym i miejscu dostawy,
• oświadczenie o przeznaczeniu sprzętu,
• potwierdzenie działania systemu compliance w firmie,
• kopię umowy handlowej (lub projektu) oraz ewentualne zgody eksportowe.

Dokumentacja powinna zawierać dokładne informacje techniczne o towarach, w tym ich oznaczenia handlowe, przeznaczenie oraz dokumenty z dokładnymi cechami identyfikacyjnymi.

Uwaga! Dokumenty w języku obcym muszą być przetłumaczone na język polski przez tłumacza przysięgłego. Całość dokumentacji podlega ocenie merytorycznej przez kilka resortów i służb: MSWiA, Ministerstwo Finansów, ABW, SKW i AW.

Znaczenie certyfikatu importowego dla zagranicznych inwestorów

Z punktu widzenia firm zagranicznych prowadzących działalność na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, Certyfikat Importowy minimalizuje ryzyko regulacyjne. Dla producentów podlegających ścisłym przepisom eksportowym (np. USA, Korea Południowa, Izrael), certyfikat jest dowodem, że polski partner jest wiarygodnym odbiorcą, a kontrola nad końcowym wykorzystaniem sprzętu jest zapewniona.

Firmy posiadające certyfikat mogą swobodnie uczestniczyć w międzynarodowych łańcuchach dostaw zbrojeniowych, a także skutecznie konkurować w przetargach dla NATO i państw członkowskich UE.

---

Eksport towarów strategicznych w Polsce – wymogi i procedura

Polscy przedsiębiorcy uczestniczący w obrocie międzynarodowym towarami o znaczeniu strategicznym zobowiązani są do spełnienia rygorystycznych wymogów prawnych. Eksport takich towarów wymaga uzyskania odpowiedniego pozwolenia administracyjnego, którego brak może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi, także na gruncie prawa międzynarodowego.

Czym jest eksport strategiczny?

Zgodnie z przepisami Rozporządzenia (UE) 2021/821 oraz krajowej ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym, eksportem objętym kontrolą jest szeroko rozumiany wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej – nie tylko fizyczny, ale również elektroniczny, tj. transfer technologii lub oprogramowania do podmiotów spoza Wspólnoty.

W szczególności pozwolenia wymaga wywóz:

• uzbrojenia,
• produktów podwójnego zastosowania, (dual-use) wskazanych w załącznikach I i IV do Rozporządzenia 2021/821.

Rodzaje zezwoleń na eksport towarów strategicznych

W zależności od rodzaju towaru oraz kierunku transakcji, dostępne są następujące formy pozwoleń:

• Indywidualne pozwolenie eksportowe – obowiązkowe dla uzbrojenia, może dotyczyć również towarów o podwójnym zastosowaniu; udzielane jest określonemu podmiotowi, w odniesieniu do konkretnego użytkownika końcowego lub odbiorcy w państwie trzecim, na ściśle określone towary, ich ilości i wartości; ważne do jednego roku;
• globalne pozwolenie eksportowe – możliwe dla towarów o podwójnym zastosowaniu; udzielane jest określonemu podmiotowi w odniesieniu do jednego lub większej liczby końcowych użytkowników lub odbiorców w jednym lub kilku państwach trzecich, na ściśle określone typy lub kategorie towarów; ważne do trzech lat;
• krajowe ogólne pozwolenie eksportowe – Minister Rozwoju i Technologii w formie rozporządzenia, może wydać również krajowe zezwolenie generalne na eksport. Określane są w nim państwa, podmioty oraz towary o znaczeniu strategicznym, które takie zezwolenie obejmuje. Co istotne, na działalność objętą zezwoleniem generalnym nie jest wymagane uzyskiwanie zezwolenia indywidualnego lub zezwolenia globalnego.

Kto może ubiegać się o zezwolenie na eksport towarów o znaczeniu strategicznym?

Wniosek o zezwolenie może złożyć:

• osoba fizyczna,
• osoba prawna,
• jednostka organizacyjna bez osobowości prawnej, jeżeli posiada zdolność prawną.

Wnioskodawca musi być podmiotem posiadającym siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Jaka jest procedura uzyskiwania zezwolenia indywidualnego i globalnego na wywóz towarów o znaczeniu strategicznym?

Zezwolenie indywidualne i globalne wydawane są w formie decyzji administracyjnej, po złożeniu kompletnego wniosku. W formularzu należy podać m.in.:

• dane wnioskodawcy: nazwę, adres siedziby lub zamieszkania na terytorium Polski,
• numer identyfikacji podatkowej (NIP),
• charakter i zakres wykonywanej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, jeśli wnioskodawca jest przedsiębiorcą,
• dane partnerów handlowych (nazwa, adres siedziby/zamieszkania, rola w obrocie),
• szczegóły dotyczące towarów o znaczeniu strategicznym (rodzaj, ilość, wartość),
• oświadczenie o zobowiązaniu się do podjęcia działań zapewniających dostarczenie towarów o znaczeniu strategicznym do końcowego użytkownika,
• dane producenta i końcowych użytkowników,
• określenie kraju końcowego przeznaczenia,
• opis sposobu wykorzystania towarów przez końcowego użytkownika,
• państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w którym znajduje się lub będzie umiejscowiony produkt podwójnego zastosowania,
• państwa członkowskiego Unii Europejskiej, w którym zostanie złożone zgłoszenie celne lub zgłoszenie do powrotnego wywozu produktu podwójnego zastosowania
• określenie kraju pochodzenia towaru o znaczeniu strategicznym.

Do wniosku należy dołączyć m.in.:

• oświadczenie o posiadaniu odpowiednich koncesji lub zezwoleń,
• projekt lub kopię umowy dotyczącej obrotu, jeśli taka umowa jest wymagana w odniesieniu do danego obrotu, albo list intencyjny lub zapytanie ofertowe,
• certyfikat importowy lub oświadczenie końcowego użytkownika,
• certyfikat zgodności, stwierdzający zgodność funkcjonowania wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem z wymaganiami ustawowymi
• zgodę właściwego organu zagranicznego na dysponowanie towarem, jeśli jest wymagana.

Uwaga! W przypadku dokumentów sporządzonych w języku obcym, należy dołączyć ich tłumaczenie przysięgłe na język polski.

Organ kontroli obrotu ma prawo żądać dodatkowych informacji, które umożliwią weryfikację danych zawartych we wniosku.

Proces oceny wniosków o zezwolenie eksportowe

Po złożeniu wniosku, Minister Rozwoju i Technologii dokonuje oceny formalnej i merytorycznej, uwzględniając stanowisko w sprawie braku lub istnienia przeciwwskazań do udzielenia zezwolenia wyrażone m.in. przez:

• Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,
• Ministra Spraw Zagranicznych,
• Ministra Finansów,
• Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu.

Każdy z organów ma 14 dni na wyrażenie opinii. Jeśli inny kraj UE odmówił wcześniej wydania analogicznego pozwolenia, Polska jest zobowiązana skonsultować się z tym państwem przed podjęciem decyzji.

Wewnętrzny system kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem

Przedsiębiorcy ubiegający się o zezwolenie lub korzystający z krajowego zezwolenia generalnego na obrót uzbrojeniem są zobowiązani do wdrożenia i stosowania systemu kontroli oraz zarządzania takim obrotem. System ten powinien określać zadania w szczególności zadania organów przedsiębiorstwa i pracowników, zasady archiwizacji danych, kontroli wewnętrznej, realizacji zamówień oraz szkolenia.

Odmowa wydania zezwolenia na wywóz towarów o znaczeniu strategicznym

Minister może odmówić wydania zezwolenia, m.in. jeśli:

• wymagają tego potrzeby obronności lub bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej
• wymagają tego zobowiązania Rzeczypospolitej Polskiej wynikające z umów międzynarodowych i porozumień sojuszniczych
• podmiot nie daje rękojmi zgodnego z prawem prowadzenia obrotu
• istnieje ryzyko, że przeznaczone do wywozu uzbrojenie mogłoby zostać użyte do represji wojennych, działań stanowiących naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego, albo w celu wywołania lub przedłużenia konfliktu zbrojnego

Cofnięcie zezwolenia na wywóz towarów o znaczeniu strategicznym

Minister może cofnąć lub zmienić zezwolenie, jeśli:

• obrót odbywa się niezgodnie z warunkami zezwolenia,
• podmiot utracił rękojmię zgodnego z prawem prowadzenia obrotu
• wymaga tego bezpieczeństwo i obronność kraju,
• jest to konieczne z uwagi na zobowiązania międzynarodowe Polski.

Od decyzji ministra właściwego do spraw gospodarki nie przysługuje odwołanie. Istnieje jednak możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.Wniosek ten powinien zostać rozpatrzony przed rozpoczęciem obrotu, którego dotyczy decyzja.

Eksport towarów o znaczeniu strategicznym objętych zezwoleniem w Polsce wymaga precyzyjnego przygotowania i znajomości obowiązujących przepisów. Każda transakcja powinna być poprzedzona analizą prawną oraz – w razie wątpliwości – konsultacją z właściwym organem innego państwa.

Dla zagranicznych inwestorów i dostawców współpracujących z polskimi podmiotami, posiadanie kompletnej dokumentacji eksportowej stanowi nie tylko obowiązek formalny, ale także kluczowy element zarządzania ryzykiem.

Czas realizacji i koszty uzyskania zezwoleń

Usługa wydania zezwolenia jest bezpłatna, a termin rozpatrzenia wynosi do 30 dni, z możliwością jego przedłużenia do 60 dni.

---

Ogólne zezwolenie EU001 na eksport produktów podwójnego zastosowania

Jednym z najczęściej stosowanych w praktyce zezwoleń jest UE EU001, które umożliwia wywóz produktów podwójnego zastosowania do grupy państw uznawanych za stabilne, blisko współpracujące z UE oraz posiadające podobne standardy kontroli eksportu. Są to:

• Australia
• Kanada
• Islandia
• Japonia
• Nowa Zelandia
• Norwegia
• Szwajcaria (w tym Liechtenstein)
• Zjednoczone Królestwo
• Stany Zjednoczone

Co istotne, zezwolenie UE EU001 obowiązuje na całym obszarze celnym Unii Europejskiej, co oznacza, że przedsiębiorcy z każdego państwa członkowskiego mogą z niego korzystać przy eksporcie towarów do wyżej wymienionych krajów.

Ułatwia to w znacznym stopniu handel z tymi państwami, które – ze względu na swoje znaczenie gospodarcze oraz częstotliwość transakcji – są najpopularniejszymi kierunkami eksportu w ramach omawianego systemu.

Zamiar skorzystania z przedmiotowego zezwolenia eksporterzy oświadczają w zgłoszeniu celnym.

Zezwolenie UE EU001 obejmuje wszystkie produkty podwójnego zastosowania wymienione w załączniku I do rozporządzenia 2021/821, ustanawiającego unijny system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu z wyjątkiem przypadków opisanych poniżej.

Zezwolenie UE EU001 nie obejmuje w przypadku wywozu produktów, gdy:

• eksporter został poinformowany przez właściwy organ państwa członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania lub siedzibę, że dane produkty są lub mogą być przeznaczone, w całości lub w części:
  • do stosowania w związku z rozwojem, produkcją, obsługą, eksploatacją, konserwacją, magazynowaniem, wykrywaniem, identyfikacją lub do rozprzestrzeniania broni masowego rażenia, chemicznej, biologicznej lub jądrowej lub innych jądrowych urządzeń wybuchowych, lub z rozwojem, produkcją, konserwacją lub magazynowaniem pocisków zdolnych do przenoszenia takiej broni;
  • do końcowego zastosowania wojskowego, określonego w art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2021/821, w kraju objętym embargiem na broń; lub
  • do wykorzystania jako części lub podzespoły w produktach wojskowych wymienionych na krajowej liście uzbrojenia, które zostały wywiezione z terytorium danego państwa członkowskiego bez zezwolenia lub z naruszeniem zezwolenia przewidzianego przez ustawodawstwo krajowe tego państwa członkowskiego;
• eksporter jest świadomy tego (lub nawet podejrzewa), że dane produkty są przeznaczone, w całości lub w części, do jakichkolwiek zastosowań, o których mowa w lit. a); lub
• dane produkty są wywożone do strefy wolnocłowej lub składu wolnocłowego znajdującego się w miejscu przeznaczenia objętym zakresem niniejszego zezwolenia.
• Eksporterzy w pierwszej kolejności mają obowiązek poinformowania Ministerstwa Rozwoju i Technologii, iż planują działać na podstawie przedmiotowego zezwolenia. Ponadto należy oświadczyć w zgłoszeniu celnym, że produkty są wywożone na mocy generalnego unijnego zezwolenia na wywóz nr EU001.

Tranzyt i transfer wewnątrzunijny – istotne rozróżnienie w obrocie towarami o znaczeniu strategicznym

W kontekście międzynarodowego handlu towarami o znaczeniu strategicznym, obok kwestii eksportu, szczególne znaczenie mają również tranzyt oraz transfer wewnątrzunijny. Choć pojęcia te bywają mylone, mają zupełnie różne znaczenie prawne i praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorców.

Tranzyt – kluczowe regulacje

Tranzytem jest przemieszczanie towarów o znaczeniu strategicznym:

• między państwem członkowskim Unii Europejskiej (z wyłączeniem Polski) a krajem trzecim,
• między krajami trzecimi – przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Tranzyt dotyczy towarów tylko „przechodzących” przez Polskę bez ich wprowadzenia na polski rynek, ale mimo to wymaga on ścisłej kontroli i często odpowiednich zezwoleń.

Transfer wewnątrzunijny – kiedy potrzebne jest zezwolenie?

Transfer wewnątrzunijny to przekazanie lub przemieszczenie towaru o znaczeniu strategicznym między podmiotami z dwóch różnych państw członkowskich, bez opuszczania obszaru celnego Unii Europejskiej.

W przypadku uzbrojenia, zezwolenie wydane przez właściwe organy dowolnego państwa członkowskiego UE obowiązuje także na terenie Rzeczypospolitej Polskiej – nie ma potrzeby uzyskiwania odrębnego zezwolenia krajowego na przemieszczanie takiego uzbrojenia przez polskie terytorium.

Co istotne, w przypadku transferu produktów podwójnego zastosowania na terytorium Polski – podobnie jak ich przywóz – nie wymaga zezwolenia. Jednak już transfer z terytorium Polski w odniesieniu do produktów wymienionych w załącznikach nr 1 i 4 do rozporządzenia 428/2009 podlega obowiązkowi uzyskania zezwolenia indywidualnego lub globalnego.

Podobna zasada dotyczy transferu uzbrojenia – wówczas jest wymagane zezwolenie indywidualne lub, w niektórych przypadkach, globalne.

Kto może wnioskować o zezwolenie na tranzyt lub transfer wewnątrzunijny?

Wnioski o wydanie zezwolenia na tranzyt lub transfer wewnątrzunijny mogą składać osoby fizyczne, prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, które mają zdolność prawną. Dodatkowo możliwe jest uzyskanie krajowego zezwolenia generalnego, które upraszcza procedurę w określonych przypadkach. Takie zezwolenie wydaje Minister do spraw gospodarki w formie rozporządzenia.

Uwaga! Przedsiębiorca wnioskujący o zezwolenie lub korzystający z krajowego zezwolenia generalnego na obrót uzbrojeniem jest obowiązany utworzyć i stosować wewnętrzny system kontroli i zarządzania uzbrojeniem.

Procedura uzyskania zezwolenia na tranzyt lub transfer wewnątrzunijny towarów o znaczeniu strategicznym

Podstawą wszczęcia postępowania jest złożenie wniosku do Ministerstwa Rozwoju i Technologii. Do wniosku należy dołączyć m.in.:

• certyfikat zgodności stwierdzający zgodność funkcjonowania wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem uzbrojeniem z wymaganiami ustawowymi
• oświadczenie o posiadaniu koncesji lub zezwoleń uprawniających do posiadania towaru o znaczeniu strategicznym lub prowadzenia działalności związanej z wnioskowanym obrotem
• umowa dotycząca obrotu – powinna być przedłożona, jeśli taka umowa jest wymagana w odniesieniu do danego obrotu. W jej zastępstwie dopuszcza się przedłożenie projektu takiej umowy albo list intencyjny lub zapytanie ofertowe.
• zgoda właściwego zagranicznego organu na określone dysponowanie towarem – jest wymagana w przypadku gdy importer lub końcowy użytkownik zobowiązał się do uzyskania takiej zgody. W jej miejsce może być złożone oświadczenie, że wnioskodawca nie posiada wiedzy w zakresie zobowiązania importera lub końcowego użytkownika do uzyskania uprzedniej zgody właściwego zagranicznego organu na określone dysponowanie towarem o znaczeniu strategicznym będącym przedmiotem wniosku lub jego częścią składową.
• dodatkowo do wniosku o udzielenie zezwolenia na transfer wewnątrzunijny należy dołączyć certyfikat importowy lub oświadczenie końcowego użytkownika

Uwaga! W przypadku dokumentów sporządzonych w języku obcym, należy dołączyć ich tłumaczenie przysięgłe na język polski.

Ministerstwo weryfikuje wniosek w konsultacji z innymi organami, które mają 14 dni na wydanie opinii. Co istotne, jeśli inne państwo UE odmówiło wydania podobnego zezwolenia, Polska ma obowiązek skonsultowania się z tym krajem przed wydaniem decyzji.

Cała procedura jest bezpłatna, a standardowy termin rozpatrzenia wynosi do 30 dni (z możliwością przedłużenia do 60 dni).