TSUE C-744/24: zakaz odsetek od kredytowanych kosztów kredytu i nowe ryzyka SKD 

23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w polskiej sprawie C-744/24 (Bank Polska Kasa Opieki), który już dziś zmienia sposób rozpoznawania przez polskie sądy sporów o sankcję kredytu darmowego (SKD).

Trybunał potwierdził, że kredytodawca może kredytować koszty kredytu, ale nie może naliczać odsetek od tej części kwoty, która pokrywa koszty i nie trafia realnie do konsumenta. Dla banków, instytucji pożyczkowych oraz pożyczkodawców fintech oznacza to konieczność pilnego przeglądu konstrukcji produktów i dokumentacji kredytowej. Poniżej wyjaśniamy, co dokładnie się zmieniło, kogo to dotyczy i co warto teraz zrobić.

TSUE o odsetkach od kosztów kredytu: nowe ryzyko sankcji kredytu darmowego

TSUE rozdzielił dwie kwestie, które na polskim rynku traktowano łącznie. Samo kredytowanie kosztów (np. prowizji czy składki ubezpieczeniowej) jest dopuszczalne. Dyrektywa 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki nie ogranicza rodzajów kosztów, jakie kredytodawca może nałożyć na konsumenta.

Naliczanie odsetek od tych kredytowanych kosztów jest już jednak sprzeczne z prawem UE: pojęcia „całkowitej kwoty kredytu” i „wypłaconej kwoty” obejmują wyłącznie środki realnie udostępnione konsumentowi, a nie kwoty przeznaczone na pokrycie kosztów udzielenia kredytu. Stosowanie oprocentowania do kwot, których konsument nigdy nie otrzymał, zagraża, zdaniem Trybunału, przejrzystości rynku.

Trybunał potwierdził też, że składka ubezpieczeniowa, której wykupienie obniża oprocentowanie kredytu, stanowi usługę dodatkową wliczaną do rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO). Ponieważ nowa dyrektywa 2023/2225 (CCD II) zawiera w omawianym zakresie identyczne regulacje, stanowisko TSUE pozostanie aktualne także po jej wdrożeniu do prawa polskiego.

Skutki widać już w sądach. Po wyroku linia orzecznicza zaczyna przesuwać się na korzyść konsumentów, szczególnie w Sądzie Okręgowym w Warszawie rozpoznającym apelacje od wyroków niekorzystnych dla kredytobiorców.

Przykładowo w sprawie XXVII Ca 3105/25 (wyrok z 27 kwietnia 2026 r.) sąd uznał, że bezwzględna nieważność postanowień nakładających odsetki od kwoty przewyższającej całkowitą kwotę kredytu prowadzi do błędnego wskazania w umowie stopy oprocentowania (art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim, dalej „u.k.k.”), RRSO oraz całkowitej kwoty do zapłaty (art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.), a to otwiera drogę do sankcji kredytu darmowego (art. 45 u.k.k.).

Rewolucji jednak na razie nie ma. Część sądów nadal oddala powództwa, przyjmując, również z powołaniem na inny wyrok TSUE, C-472/23 (Lexitor) z 13 lutego 2025 r., że samo podanie parametrów wyliczonych na podstawie postanowień umowy nie narusza obowiązku informacyjnego.

Sektor bankowy podkreśla brak automatyzmu: jego zdaniem naliczanie odsetek od kosztów pozaodsetkowych nie jest równoznaczne z naruszeniem skutkującym sankcją. Na tym etapie wynik konkretnej sprawy bywa więc trudny do przewidzenia.

Sankcja kredytu darmowego: kogo dotyczy ryzyko SKD na rynku consumer finance?

• banków i instytucji pożyczkowych udzielających kredytu konsumenckiego;
• pożyczkodawców fintech oraz dostawców finansowania w modelu BNPL (kup teraz, zapłać później), którzy kredytują prowizje, opłaty lub ubezpieczenia;
• podmiotów skupujących wierzytelności konsumenckie, zarówno dochodzących roszczeń z tytułu SKD, jak i broniących się przed nimi;
• inwestorów i grup zagranicznych (w tym z rynku brytyjskiego i amerykańskiego) planujących wejście na polski rynek consumer finance.

SKD po opinii TSUE – najważniejsze ryzyka dla kredytodawców

1. Przejrzeć konstrukcję produktów kredytowych, zweryfikować, czy oprocentowanie jest naliczane wyłącznie od kwoty realnie wypłaconej konsumentowi, a nie od skredytowanych kosztów.
2. Sprawdzić i poprawić dokumentację, wzorce umów, formularze informacyjne oraz sposób prezentacji stopy oprocentowania, RRSO i całkowitej kwoty do zapłaty.
3. Zweryfikować metodykę liczenia RRSO, w tym ujęcie składek ubezpieczeniowych warunkujących korzystniejsze warunki kredytu.
4. Ocenić ekspozycję portfela na roszczenia SKD i przygotować strategię procesową — także wobec cesjonariuszy masowo skupujących wierzytelności.
5. Monitorować najbliższe orzecznictwo: 11 czerwca 2026 r. Rzecznik Generalny TSUE Dean Spielmann przedstawił opinię w kolejnej polskiej sprawie C-831/24, Machski (pytania Sądu Rejonowego w Białymstoku), dotyczącej m.in. badania naruszeń z urzędu oraz zasady proporcjonalności sankcji. W ogłoszonej opinii, ograniczonej do pierwszego z pytań, Rzecznik Generalny przyjął, że sąd krajowy ma obowiązek zbadać z urzędu, czy umowa o kredyt określa, w sposób jasny i zwięzły, wszystkie informacje wymienione w art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE, a nie jedynie te elementy, których dotyczą zarzuty konsumenta. Opinia, choć nie wiąże Trybunału, może wyznaczyć kierunek dalszego orzecznictwa. Wyrok TSUE zapadnie w późniejszym terminie.

Utrata odsetek i sankcja kredytu darmowego – realne ryzyko dla kredytodawców

Najpoważniejszą konsekwencją sankcji kredytu darmowego jest spłata kredytu bez odsetek i bez pozostałych kosztów, czyli utrata wynagrodzenia kredytodawcy w danej umowie. Przy skali liczonej już w dziesiątkach tysięcy spraw ryzyko portfelowe może być istotne. 

Utrzymywanie zakwestionowanej konstrukcji „piętrowych odsetek” naraża kredytodawcę nie tylko na przegraną w pojedynczych sprawach, lecz także na falę pozwów oraz wnioski o zabezpieczenie zwalniające klientów z obowiązku spłaty części odsetkowej rat na czas trwania procesu.

Dochodzi do tego ryzyko regulacyjne i reputacyjne. Temat jest na agendzie ustawodawcy (zapowiedź odrębnej ustawy o SKD), a także nadzoru, Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) akcentuje potrzebę przywrócenia równowagi między ochroną konsumenta a dostępnością finansowania oraz znaczenie spójnego i przewidywalnego prawa.

Warto pamiętać, że przygotowywany przez UOKiK projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim (UC82), zakładający odejście od automatyzmu sankcji i powiązanie jej z wagą naruszenia, został wstrzymany po cofnięciu Prezesowi UOKiK upoważnienia do prac nad wdrożeniem CCD II. Dalsze prace nad ustawą przejęło Ministerstwo Finansów i Gospodarki.

Jak wspieramy kredytodawców po wyroku TSUE w sprawie SKD?

Sankcja kredytu darmowego może istotnie wpływać na rentowność portfela kredytów konsumenckich, strategię produktową oraz poziom ryzyka sporów z klientami. Wspieramy kredytodawców w identyfikacji ekspozycji na SKD, przeglądzie dokumentacji i modeli rozliczeniowych oraz przygotowaniu praktycznej strategii ograniczania ryzyk prawnych, regulacyjnych i finansowych. Skontaktuj się z naszym zespołem, aby ocenić bezpieczeństwo Państwa produktów kredytowych na polskim rynku.