Sąd Najwyższy: Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku przerywa bieg przedawnienia

Śmierć dłużnika nie powoduje wygaśnięcia jego zobowiązań, ale w praktyce istotnie utrudnia dochodzenie roszczeń. Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego, długi wchodzą w skład spadku i przechodzą na spadkobierców zmarłego. Brak wiedzy o kręgu spadkobierców oznacza dla wierzycieli realne ryzyko przedawnienia. W uchwale z 11 lutego 2026 r. (III CZP 27/25) Sąd Najwyższy rozstrzygnął tę wątpliwość, wskazując, kiedy działania wierzyciela skutecznie przerywają bieg przedawnienia.

Przerwanie biegu przedawnienia – dotychczasowe rozbieżności interpretacyjne

Aby pozwać masę spadkową, wierzyciel potrzebuje skonkretyzowanych podmiotów. Często jedynym sposobem na ich wskazanie jest złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, do czego uprawnia go posiadanie interesu prawnego (art. 1025 § 1 k.c.). Dotychczas jednak prawnicy i sądy spierali się, czy takie działanie skutecznie przerywa bieg przedawnienia.

Oś sporu dotyczyła art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego, który mówi, że przedawnienie przerywa czynność podjęta przed sądem „bezpośrednio” w celu dochodzenia roszczenia. Część ekspertów uważała, że wniosek spadkowy ma tylko charakter przygotowawczy, a więc nie spełnia rygorystycznego wymogu bezpośredniości.

Przeciwnicy tego stanowiska słusznie argumentowali, że bez ustalenia kręgu spadkobierców wierzyciel jest w zasadzie pozbawiony możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem.

Stanowisko Sądu Najwyższego – przełomowa wykładnia przepisów

Sąd Najwyższy w składzie trzech sędziów orzekł, że złożenie przez wierzyciela wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym dłużniku przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia. Sąd postawił jednak kluczowy warunek: wniosek taki odniesie skutek przerywający, jeżeli czynność ta jest niezbędna dla dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia tego roszczenia.

Praktyczne konsekwencje uchwały SN dla wierzycieli i spadkobierców

Orzeczenie ma niezwykle doniosłe skutki dla windykacji należności:

• Dla wierzycieli: Zyskują oni realne narzędzie ochrony swoich pieniędzy w sytuacji, gdy śmierć dłużnika krzyżuje plany szybkiego wytoczenia powództwa. Wielu z nich nie straci już roszczeń tylko z powodu czasu potrzebnego na formalne ustalenie następców prawnych.
• Dla spadkobierców: Uchwała oznacza, że odziedziczone długi mogą być skutecznie dochodzone nawet wtedy, gdy od powstania roszczenia minęło dużo czasu. Oczywiście spadkobiercy nadal dysponują narzędziami obrony – mogą odrzucić spadek w terminie lub przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza, ograniczając odpowiedzialność tylko do wartości odziedziczonego majątku.

Chociaż uchwała Sądu Najwyższego (wydana w składzie trzech sędziów) nie ma formalnej mocy wiążącej zasady prawnej, w praktyce będzie stanowić bardzo silną wskazówkę interpretacyjną dla sądów powszechnych rozstrzygających podobne spory. 

Jak uchwała SN wpływa na Twoją sytuację prawną?

Uchwała Sądu Najwyższego, choć formalnie niewiążąca, w praktyce będzie stanowić istotny punkt odniesienia dla sądów powszechnych. Może ona znacząco zwiększyć skuteczność dochodzenia roszczeń przez wierzycieli w sprawach spadkowych.

Jeśli chcesz ocenić wpływ tej uchwały na Twoją sytuację lub zabezpieczyć swoje roszczenia– skontaktuj się z naszym zespołem.