Polska ustawa wdrażająca AI Act – nadzór, kontrole i sankcje dla firm

24 lipca 2026 r. Prezydent RP podpisał polską ustawę wdrażającą AI Act. Nowe przepisy tworzą krajowy system nadzoru nad rynkiem sztucznej inteligencji, powołują Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji oraz wprowadzają kontrole, sankcje i piaskownice regulacyjne dla przedsiębiorstw rozwijających lub wdrażających systemy AI. Sprawdź, jakie obowiązki wynikają z nowych regulacji, kiedy zaczną obowiązywać i na jakie ryzyka powinien przygotować się biznes.

Co zmienia polska ustawa wdrażająca AI Act?

Celem ustawy jest zapewnienie skutecznego stosowania i egzekwowania unijnych przepisów o sztucznej inteligencji na polskim rynku. Główną zmianą jest powołanie nowego, wyspecjalizowanego organu nadzoru – Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (Komisja). Kluczową nowością dla biznesu jest również wprowadzenie do polskiego porządku prawnego tzw. piaskownic regulacyjnych (regulatory sandboxes), które umożliwią przedsiębiorcom bezpieczne testowanie innowacyjnych systemów AI pod okiem nadzorcy, zanim trafią one na rynek.

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji – nowy organ nadzoru nad AI

Powołanie Komisji to jeden z najważniejszych elementów nowej polskiej ustawy wdrażającej unijny AI Act. Jako nowy, centralny organ nadzoru, Komisja zyskuje szerokie uprawnienia kontrolne i decyzyjne, które będą miały bezpośredni wpływ na działalność przedsiębiorców.

Jakie uprawnienia ma Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji?

Komisja nie jest tylko urzędem o charakterze doradczym – to istotny organ wyposażony w narzędzia pozwalające na realne kształtowanie rynku. Do jej najważniejszych kompetencji należą:

• prowadzenie kontroli i nakładanie kar na przedsiębiorców;
• wydawanie ostrzeżeń i decyzji naprawczych oraz decyzji nakazujących zablokowanie systemu użytkownikom lub jego całkowite wycofanie z rynku – w przypadku uznania systemu AI za naruszający prawo;
• wydawanie wiążących opinii indywidualnych – na wniosek przedsiębiorcy planującego wdrożenie AI (opłata od wniosku wynosi 150 zł). Opinia taka jest wiążąca dla organów państwowych, co daje przedsiębiorcom bezpieczeństwo prawne przed inwestycją w nowe technologie;
• prowadzenie rejestru – wykazu systemów AI, wobec których wydano decyzje o nałożeniu kary.

Obowiązek współpracy z Komisją podczas kontroli

W przypadku kontroli przedsiębiorcy mają bezwzględny obowiązek współpracy z organem, co w praktyce oznacza m.in. konieczność zapewnienia pełnego dostępu do dokumentów, systemów informatycznych oraz danych w chmurze. Brak takiej współpracy (utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych) wiąże się nie tylko z sankcjami administracyjnymi, ale może też rodzić bezpośrednią odpowiedzialność karną – grozi za to kara grzywny, a nawet kara ograniczenia wolności.

Piaskownice regulacyjne AI w Polsce – bezpieczne testowanie systemów

Nowa ustawa o systemach sztucznej inteligencji wprowadza do polskiego porządku prawnego tzw. piaskownice regulacyjne (ang. regulatory sandboxes). To specjalne, kontrolowane środowisko, które pozwala przedsiębiorstwom na bezpieczne testowanie innowacyjnych technologii AI pod okiem nowego organu nadzoru, zanim trafią one na szeroki rynek. Zgodnie z wymogami unijnymi, każdy kraj członkowski UE, w tym Polska, musi uruchomić co najmniej jedną taką piaskownicę do 2 sierpnia 2026 r.

Co daje przedsiębiorcy udział w piaskownicy regulacyjnej AI?

Dzięki udziałowi w piaskownicy, przedsiębiorstwa zyskują wsparcie w dostosowaniu swoich systemów do rygorystycznych wymogów unijnego AI Act. Główną zaletą jest możliwość uzyskania odstępstwa od stosowania niektórych wymogów technicznych i proceduralnych na czas trwania projektów pilotażowych. Czas trwania testów w piaskownicy wynosi od 6 do 12 miesięcy.Po zakończeniu udziału w programie, przedsiębiorstwo otrzymuje raport końcowy i potwierdzenie uczestnictwa. Co niezwykle istotne dla bezpieczeństwa prawnego biznesu, w ciągu 90 dni od zakończenia testów uczestnik może wystąpić do Komisji o wydanie wiążącej opinii indywidualnej dotyczącej jego systemu AI, a Komisja ma na jej wydanie 14 dni.

Kto może skorzystać z piaskownicy regulacyjnej AI i ile to kosztuje?

Ustawa przewiduje bardzo preferencyjne warunki dla mniejszych przedsiębiorstw, co ma stymulować rynek innowacji:

• Dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) udział jest całkowicie bezpłatny.
• Dla jednostek samorządu terytorialnego opłata nie przekroczy dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
• Dla dużych przedsiębiorstw opłata wyniesie maksymalnie czterokrotność minimalnego wynagrodzenia.

Wybór projektów do piaskownicy będzie następował w drodze przejrzystego konkursu organizowanego przez Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. Oceny ofert dokona specjalny zespół konkursowy, przy czym preferowane będą podmioty z Unii Europejskiej. W razie niezakwalifikowania wniosku do piaskownicy, przedsiębiorstwom przysługuje prawo do odwołania w terminie 7 dni.

Odwołania od decyzji Komisji przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Dodatkowo, w celu zapewnienia skutecznej kontroli nadzoru, ustawa wprowadza do procedury cywilnej odrębne przepisy, zgodnie z którymi odwołania od decyzji i postanowień nowej Komisji będą rozpatrywane bezpośrednio przez wyspecjalizowany Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Jakie obowiązki mają przedsiębiorstwa w piaskownicy regulacyjnej AI?

Testowanie w bezpiecznym środowisku nie oznacza braku kontroli. Przedsiębiorcy zakwalifikowani do programu muszą:

• informować użytkowników i inne podmioty, na które oddziałuje lub może oddziaływać projekt o uczestnictwie w piaskownicy regulacyjnej oraz warunkach tego uczestnictwa;
• składać Komisji roczny raport z przebiegu realizacji projektu;
• zamieszczać na swojej stronie internetowej informację o uczestnictwie w piaskownicy regulacyjnej oraz warunkach zakwalifikowania do piaskownicy regulacyjnej;
• niezwłocznie informować Komisję o zmianach okoliczności prawnych lub faktycznych mających związek z projektem uczestniczącym w piaskownicy regulacyjnej.

Należy pamiętać, że Komisja ma prawo kontrolować uczestników. Jeśli wykryje naruszenia warunków, przedsiębiorstwo dostanie minimum 30 dni na ich usunięcie. Zignorowanie wezwania grozi wykluczeniem z piaskownicy.

Polska ustawa o AI – kluczowe daty dla przedsiębiorców

Ustawa została ogłoszona 27 lipca 2026 r. i wchodzi w życie etapami, co daje przedsiębiorstwom czas na dostosowanie się do nowych regulacji. Poniżej znajduje się harmonogram najważniejszych dat z perspektywy biznesu.

• 28 lipca 2026 r. – startują procedury organizacyjne pozwalające na powołanie nowej Komisji, a większość przepisów ustawy wchodzi w życie na zasadach ogólnych.
• 2 sierpnia 2026 r. – to wynikający z harmonogramu unijnego termin na uruchomienie piaskownic regulacyjnych oraz rozpoczęcie stosowania znacznej części merytorycznych przepisów AI Act.
• 28 października 2026 r. – wchodzą w życie rygorystyczne zasady prowadzenia kontroli, nakładania kar finansowych oraz sankcji karnych. Od tego dnia przedsiębiorcy zyskują również możliwość występowania do Komisji o wydanie wiążących opinii indywidualnych.

Przygotuj firmę na polską ustawę o AI i unijny AI Act

Wejście w życie nowej ustawy oraz unijnego AI Act wymaga od przedsiębiorców szybkiego dostosowania procesów, systemów i dokumentacji. Brak odpowiedniego przygotowania grozi nie tylko wysokimi karami finansowymi, ale również wstrzymaniem projektów technologicznych. Jednocześnie warto zauważyć, że przepisy są świeże, a praktyka orzecznicza nowo powołanej Komisji dopiero będzie się kształtować. Dlatego kluczowe jest szybkie i elastyczne dostosowanie organizacji – zanim pojawią się pierwsze kontrole i niejasności interpretacyjne.

Nasza kancelaria oferuje szereg usług związanych z przepisami o sztucznej inteligencji. Przeprowadzamy kompleksowy audyt zgodności oraz klasyfikację systemów AI wykorzystywanych w Twojej organizacji, tworzymy dokumentację dla operatorów systemów wysokiego ryzyka zgodnie z obowiązującymi standardami, pomagamy wdrożyć szczegółowy plan labellingu, a także pomagamy w tworzeniu wewnętrznych polityk i procedur bezpiecznego korzystania z technologii i prowadzimy dedykowane szkolenia dla kadry zarządzającej, zespołów prawnych i departamentów IT.

Oferujemy także kompleksowe wsparcie w związku z nowymi polskimi przepisami. Możemy skutecznie wesprzeć Twoje przedsiębiorstwo w dołączeniu do piaskownicy regulacyjnej, w uzyskiwaniu wiążących opinii indywidualnych od Komisji, a także zapewniamy reprezentację w postępowaniach i kontrolach przed nowym organem nadzoru, w tym w procedurach zmierzających do obniżenia ewentualnych kar oraz przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który rozpatruje odwołania od decyzji.

Masz pytania dotyczące nowych regulacji lub planujesz wdrożenie narzędzi opartych na AI? Skontaktuj się z naszym zespołem – pomożemy Ci bezpiecznie przeprowadzić firmę przez nadchodzące zmiany.