Nowelizacja ustawy o usługach płatniczych: SEPA Instant i nowe obowiązki dla dostawców usług płatniczych

Nowelizacja ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 623) wprowadza istotne zmiany dla dostawców usług płatniczych, instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego działających w Polsce. Nowe regulacje dotyczą przede wszystkim dostępu do systemów płatności, ochrony środków klientów, płatności natychmiastowych w euro w ramach SEPA Instant, a także nowych obowiązków sprawozdawczych i sankcji nakładanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF).

Dostęp do systemów płatności dla instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego

Nowelizacja wprowadza kluczowe zmiany w zasadach dostępu do systemów płatności, których nadrzędnym celem jest umożliwienie instytucjom płatniczym oraz instytucjom pieniądza elektronicznego konkurencji z bankami na sprawiedliwych zasadach. Zmieniony art. 9 ustawy nakłada na uczestników wyznaczonych systemów płatności obowiązek równego traktowania dostawców usług płatniczych.

Oznacza to, że jeśli uczestnik zezwoli wybranemu dostawcy niebędącemu uczestnikiem systemu na przekazywanie zleceń transferu, jest on zobligowany zapewnić taką samą możliwość innym uprawnionym podmiotom na ich wniosek.

Sam dostęp musi być przyznawany w oparciu o obiektywne, proporcjonalne i niedyskryminujące kryteria. Co więcej, w przypadku odrzucenia wniosku o dostęp, uczestnik systemu ma teraz ustawowy obowiązek przekazania zainteresowanemu dostawcy pisemnego uzasadnienia odmowy.

W celu wzmocnienia tych zasad uchylono również przepisy, które wcześniej pozwalały na szersze wyłączenie stosowania reguł równego dostępu w niektórych systemach.

Nowe obowiązki dokumentacyjne i operacyjne dla instytucji płatniczych

Równolegle wprowadzony art. 9a nakłada na instytucje płatnicze oraz instytucje pieniądza elektronicznego uczestniczące lub ubiegające się o uczestnictwo w systemach płatności rygorystyczne obowiązki dokumentacyjne i operacyjne. Podmioty te są zobowiązane do posiadania i bieżącego aktualizowania opisu środków podjętych w celu ochrony pieniędzy użytkowników.

W przypadku deponowania tych środków na rachunkach lub ich inwestowania, dokumentacja musi obejmować politykę inwestycyjną gwarantującą płynność i bezpieczeństwo aktywów oraz opis procesów decyzyjnych zapewniających ochronę tych środków przed roszczeniami innych wierzycieli, szczególnie w sytuacji niewypłacalności.

Kolejnym istotnym wymogiem jest przygotowanie szczegółowego opisu zasad zarządzania i mechanizmów kontroli wewnętrznej, który musi obejmować procedury podejmowania decyzji, zarządzania ryzykiem oraz procesy księgowe. Instytucje muszą również opisać rozwiązania w zakresie korzystania z usług technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT), zapewniając ich pełną zgodność z unijnym rozporządzeniem 2022/2554 (DORA).

Dopełnieniem nowych wymogów jest obowiązek opracowania planu likwidacji na wypadek upadłości. Plan ten musi być precyzyjnie dostosowany do modelu biznesowego instytucji oraz opisywać środki zapewniające realizację oczekujących transakcji i sprawne rozwiązanie obowiązujących umów.

Ochrona środków klientów przez instytucje płatnicze – nowe zasady deponowania funduszy

Nowelizacja modernizuje zasady ochrony środków pieniężnych przyjmowanych od użytkowników. W ramach zmian w art. 78 oraz art. 132n rozszerzono katalog miejsc, w których krajowe instytucje mogą deponować środki podlegające ochronie.

Nowe przepisy dopuszczają deponowanie funduszy na rachunkach w bankach centralnych państw członkowskich Unii Europejskiej, o ile dany bank centralny wyrazi na to zgodę. Zmiana ta bezpośrednio wynika z aktualizacji dyrektywy PSD2.

SEPA Instant od 2027 r. – nowe obowiązki sprawozdawcze i sankcje dla dostawców usług płatniczych

Szereg istotnych przepisów wejdzie w życie z początkiem 2027 roku, koncentrując się na realizacji płatności natychmiastowych w euro zgodnie z rozporządzeniem SEPA. W słowniku ustawowym pojawią się definicje „polecenia przelewu natychmiastowego w euro” oraz „transgranicznej transakcji płatniczej”.

Raportowanie do KNF, sankcje i odpowiedzialność zarządów za naruszenia SEPA Instant

Od 9 stycznia 2027 r. obowiązywać zaczną:

• Nowe obowiązki sprawozdawcze (art. 6f)

Dostawcy będą musieli corocznie przekazywać Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) dane o poziomie opłat za przelewy, w tym natychmiastowe, oraz o odsetku odrzuceń transakcji wynikających z zastosowania unijnych sankcji finansowych, tzw. ukierunkowanych środków ograniczających.

• Zaostrzony reżim sankcyjny (art. 14)

KNF uzyska uprawnienie do nakładania surowych kar za naruszenie przepisów dotyczących płatności natychmiastowych. Na dostawcę może zostać nałożona kara do 10% łącznych przychodów netto wykazanych w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym.

• Odpowiedzialność osobista zarządów (art. 34c)

Osoby zarządzające bezpośrednio odpowiedzialne za naruszenia przepisów dotyczących przelewów SEPA będą mogły zostać ukarane karą pieniężną w wysokości do 21 500 000 zł.

Podstawowy rachunek płatniczy w ustawie o usługach płatniczych – zmiany po dyrektywie PAD

Nowelizacja doprecyzowała również praktyczne aspekty stosowania dyrektywy PAD w zakresie podstawowego rachunku płatniczego. W art. 59ic wprowadzono wyjątek ograniczający możliwość odmowy otwarcia rachunku w sytuacji, gdy konsument posiada już podobny produkt, ale uwiarygodni, że otrzymał informację o jego przyszłym zamknięciu.

Skorygowano także odesłania ustawowe w procedurze przenoszenia rachunków, co ma na celu usunięcie błędów interpretacyjnych przy zamykaniu rachunków u dostawcy przekazującego.

Potrzebujesz wsparcia we wdrożeniu zmian w ustawie o usługach płatniczych?

Nowelizacja ustawy o usługach płatniczych oznacza nowe obowiązki dla dostawców usług płatniczych, instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego — od dostępu do systemów płatności, przez ochronę środków klientów, po SEPA Instant, raportowanie do KNF i ryzyko sankcji.

Skontaktuj się z naszym działem FinTech, aby ocenić wpływ nowych regulacji na Twój model działalności, procedury compliance i przygotowanie organizacji do zmian wchodzących w życie od 2027 roku.