Nowa opłata reprograficzna w Polsce dla smartfonów, tabletów i komputerów PC

Jeżeli Państwa przedsiębiorstwo produkuje lub importuje do Polski elektronikę użytkową, sprzęt IT lub artykuły biurowe, ostatnie zmiany legislacyjne mogą mieć bezpośredni wpływ na Państwa politykę cenową oraz obowiązki w zakresie compliance.

Pod koniec kwietnia wprowadzono dość istotne zmiany do polskich przepisów regulujących opłaty z tytułu praw autorskich (często określane jako opłaty od czystych nośników lub opłaty reprograficzne, a dalej nazywane po prostu „opłatą”). Nowe przepisy wejdą w życie 13 listopada 2026 r.

Dla przedsiębiorstw wprowadzających sprzęt na polski rynek (często międzynarodowych) ten okres przejściowy stanowi kluczowy czas na dostosowanie planowania finansowego oraz zapewnienie pełnej zgodności z prawem.

Dlaczego Polska aktualizuje przepisy dotyczące opłat z tytułu praw autorskich właśnie teraz?

Ministerstwo uzasadnia zmiany tym, że obecne polskie regulacje są w dużej mierze nieaktualne i muszą zostać dostosowane do standardowych praktyk Unii Europejskiej. Autorzy projektu rozporządzenia wskazują, że prawo autorskie oraz związane z nim opłaty funkcjonują w około 20 państwach członkowskich UE jako zharmonizowany instrument kompensacyjny za zgodny z prawem użytek prywatny.

Ministerstwo podkreśla w szczególności, że Polska nie zaktualizowałaa tych przepisów od 15 lat. W rezultacie obowiązujący ustawowy wykaz nadal obejmuje nośniki i urządzenia służące do przechowywania danych, które praktycznie wyszły już z użycia i obrotu, podczas gdy nowoczesny sprzęt cyfrowy pozostawał całkowicie poza systemem – co czyniło Polskę jednym z ostatnich państw UE, w których smartfony, tablety, komputery PC i nowoczesne telewizory były zwolnione z opłat reprograficznych.

Oficjalne uzasadnienie przynosi również interesujące dane liczbowe. , że w 2024 r. łączne wpływy z opłat z tytułu praw autorskich w Polsce wyniosły zaledwie 35,8 mln PLN (około 8,5 mln EUR), co przełożyło się na jedynie 0,22 EUR na mieszkańca – najniższy wynik spośród wszystkich państw członkowskich UE.

Dokument zawiera bezpośrednie porównanie z kilkoma innymi państwami członkowskimi UE, wskazując, że kraje takie jak Hiszpania wygenerowały 86,37 mln EUR w 2024 r., podczas gdy Belgia odnotowała 21,36 mln EUR w tym samym roku. W konsekwencji najnowsza nowelizacja przedstawiana jest jako konieczny środek mający zapewnić twórcom uczciwą i proporcjonalną rekompensatę zgodną ze standardami UE.

Które produkty będą teraz objęte opłatą w wysokości 1%?

Zaktualizowany załącznik do rozporządzenia wprowadza następujące nowe kategorie produktów, które będą teraz objęte jednolitą stawką opłaty w wysokości 1% ceny sprzedaży netto. Do nowych kategorii urządzeń objętych opłatą należą:

• telefony komórkowe i smartfony – opłata dotyczy wyłącznie urządzeń z wbudowaną pamięcią o pojemności 32 GB lub większej; 
• tablety – opłata dotyczy wyłącznie sprzętu z co najmniej 32 GB wbudowanej pamięci; 
• komputery – obejmujące zarówno komputery stacjonarne, jak i przenośne;
• telewizory – nowoczesne telewizory wyposażone we wbudowaną pamięć lub funkcję nagrywania na nośnik zewnętrzny;
• dekodery telewizyjne – obejmujące dekodery z wbudowaną pamięcią lub funkcją na nośnik zewnętrzny.

Nowe rozporządzenie skutecznie porządkuje wykaz przestarzałych technologii, zmniejszając łączną liczbę opodatkowanych kategorii z 65 do zaledwie 19. Znosi ono opłaty od sprzętu, który albo całkowicie zniknął z rynku, albo którego sprzedaż jest obecnie marginalna.

Pozycje całkowicie usunięte z zakresu regulacji obejmują kasety VHS, zestawy stereo Hi-Fi, radiomagnetofony i faksy, a także inny sprzęt analogowy.

Polska opłata za użytek prywatny w wysokości 1%: praktyczne skutki dla zagranicznych przedsiębiorstw

W świetle tych zmian producenci i importerzy nowo objętych kategorii produktów muszą przygotować się do odprowadzania opłaty w wysokości 1% od 13 listopada 2026 r. Chociaż opłaty te nieuchronnie wpłyną na modele cenowe, okres przejściowy wiąże się również z koniecznością ustanowienia procedur raportowania.

Nie wystarczy, że podmioty zobowiązane będą po prostu uiszczać zryczałtowaną kwotę; podmioty te są prawnie zobowiązane do składania okresowych, szczegółowych deklaracji do wyznaczonych organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. Raporty te muszą dokładnie wskazywać rzeczywisty wolumen oraz wartość sprzedaży netto konkretnych urządzeń po raz pierwszy wprowadzonych na polski rynek. 

Z uwagi na formalne wymogi nowych przepisów warto przygotować się do zmian z odpowiednim wyprzedzeniem , aby zapewnić płynne i bezproblemowe wykonywanie tych obowiązków po ich wejściu w życie.

Nowa opłata za użytek prywatny w Polsce: co powinny wiedzieć zagraniczne przedsiębiorstwa

Od 13 listopada 2026 r. producenci i importerzy wybranych urządzeń wprowadzanych na polski rynek będą zobowiązani nie tylko do zapłaty nowej opłaty za użytek prywatny w wysokości 1%, ale także do realizacji szczegółowych obowiązków raportowych wobec organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi. 

Producenci i importerzy sprzętu objętego nowymi przepisami – wśród których dużą część stanowią firmy zagraniczne – powinni z wyprzedzeniem zweryfikować swoją politykę cenową, modele sprzedaży oraz system raportowania, aby uniknąć ryzyka braku zgodności (compliance). . Skontaktuj się z nami, aby ocenić, jak opłata może wpłynąć na Państwa działalność w Polsce oraz jak przygotować się do nowych obowiązków.