KIP i MIP: dostęp do systemów płatności i przelewy natychmiastowe w euro

Od 28 marca 2026 r. obowiązuje ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem rynku finansowego oraz ochroną uczestników tego rynku (Dz.U. z 2026 r. poz. 340), o której podpisaniu pisaliśmy w marcu. Wyjaśniamy, co zmiany oznaczają w praktyce dla krajowych instytucji płatniczych (KIP) i małych instytucji płatniczych (MIP) oraz co zrobić przed 9 stycznia 2027 r., gdy wejdą w życie przepisy o przelewach natychmiastowych w euro.

Systemy płatności dla KIP i MIP – nowe możliwości i wymogi

Nowelizacja wdraża art. 35a dyrektywy PSD2 i przygotowuje polski rynek na rozporządzenie 2024/886 (Instant Payments Regulation, IPR).

Już obowiązują następujące zmiany:

• KIP i instytucje pieniądza elektronicznego mogą być bezpośrednimi uczestnikami systemów płatności, także tych objętych ustawą o ostateczności rozrachunku.

• Warunkiem jest dokumentacja z nowego art. 9a ustawy o usługach płatniczych: opis ochrony środków użytkowników (ze wzorem umowy rachunku i oświadczeniem o zgodności), opis zarządzania i kontroli wewnętrznej, opis rozwiązań ICT oraz plan likwidacji. Na wniosek KIP Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) wydaje opinię o zgodności z tymi wymogami.

• Nowa opcja safeguardingu: rachunek w banku centralnym państwa członkowskiego. Narodowy Bank Polski (NBP) może prowadzić rachunki instytucji płatniczych za zgodą Prezesa NBP.

• MIP nie stają się uczestnikami, ale zyskują gwarancję niedyskryminacyjnego dostępu pośredniego: uczestnik, który umożliwia jednemu dostawcy z zezwoleniem KNF lub wpisem do rejestru przekazywanie zleceń przez system, musi na wniosek zapewnić to samo pozostałym.

Od 9 stycznia 2027 r. KNF obejmie nadzorem przestrzeganie art. 5a do 5d rozporządzenia 260/2012 (zmienionego IPR) i zacznie stosować nowy system sankcji.

Kogo obejmują przepisy o przelewach natychmiastowych w euro?

KIP, MIP, instytucji pieniądza elektronicznego oraz pozostałych dostawców z art. 4 ust. 2 pkt 1 do 4, 6, 9 i 11 ustawy, w tym banków. Obowiązki IPR (przelew w euro do 10 sekund, 24/7, opłata nie wyższa niż za przelew standardowy, weryfikacja odbiorcy) dotyczą każdego dostawcy oferującego przelewy w euro, również MIP.

Przygotowanie KIP i MIP do przelewów natychmiastowych w euro

• KIP planująca uczestnictwo: skompletuj dokumentację z art. 9a i rozważ wniosek o opinię KNF przed rozmowami z operatorem systemu.
• KIP: przeanalizuj rachunek w NBP jako alternatywę wobec safeguardingu w banku komercyjnym i odpowiedź na de-risking.
• MIP: przejrzyj umowy z bankiem lub uczestnikiem pośredniczącym i wykorzystaj gwarancję równego dostępu w negocjacjach.
• Oferujący przelewy w euro: wykonaj analizę luk pod IPR z wdrożeniem przed 9 stycznia 2027 r. (odbieranie) i 9 lipca 2027 r. (wysyłanie).
• Zarząd: przypisz i udokumentuj odpowiedzialność za płatności natychmiastowe, bo sankcje obejmą osoby bezpośrednio odpowiedzialne.

Kary KNF za naruszenie przepisów o płatnościach natychmiastowych

Od 2027 r. KNF może nałożyć na dostawcę karę do 10% przychodów netto z usług płatniczych (w grupach do 10% przychodu ze skonsolidowanego sprawozdania jednostki dominującej najwyższego szczebla), a na osobę zarządzającą bezpośrednio odpowiedzialną za naruszenie karę do 21 500 000 zł. Braki w dokumentacji z art. 9a zamykają zaś drogę do uczestnictwa w systemie.

Przygotuj swoją instytucję na nowe wymogi IPR

Wspieramy KIP, MIP i inne instytucje płatnicze w przygotowaniu dokumentacji z art. 9a, wniosków o opinię KNF oraz audytach zgodności z wymogami IPR. Skontaktuj się z naszym zespołem, jeśli chcesz przygotować swoją instytucję do nowych obowiązków i wdrożyć wymagane rozwiązania przed terminami wynikającymi z IPR.

Więcej informacji znajdziesz także w naszych przewodnikach: Mała instytucja płatnicza oraz FinTech w Polsce.